Rehber
Etüv ve İklimlendirme Kabini Sıcaklık Haritalama (Mapping) Nasıl Yapılır?
Etüv, fırın, inkübatör ve iklimlendirme kabinlerinde sıcaklık ve nem haritalama rehberi: çalışma hacmi, sensör yerleşimi, kararlılık ve homojenlik hesabı, boş ve dolu kabin, DKD-R 5-7 ve IEC 60068-3-5.
UMS Ankara Kalibrasyon Eğitim Ekibi 7 dk okuma
Özetle
- Sıcaklık haritalama, kabinin çalışma hacmindeki farklı noktalara yerleştirilen kalibreli sensörlerle sıcaklığın uzayda ve zamanda nasıl dağıldığını ölçmektir.
- Temel çıktılar homojenlik (noktalar arası fark), kararlılık (bir noktadaki zamana bağlı dalgalanma) ve kabin göstergesinin ortalamadan sapmasıdır.
- Küçük hacimlerde yaygın uygulama köşeler ve merkez olmak üzere 9 noktadır; büyük hacimlerde nokta sayısı artırılır.
- Kabin göstergesinin tek bir sensörü kalibre etmek, kabinin tamamının uygun olduğunu göstermez; haritalama bu yüzden gereklidir.
Neden yalnızca göstergeyi kalibre etmek yetmez?
Bir etüvün ekranında 60,0 °C yazması, kabinin her noktasının 60,0 °C olduğu anlamına gelmez. Kapıya yakın bölgeler, ısıtıcıya yakın raflar ve hava akımının zayıf olduğu köşeler farklı sıcaklıkta olabilir. Numuneleriniz kabinin neresindeyse oradaki sıcaklık önemlidir. Haritalama (mapping), bu dağılımı ölçerek kabinin hangi bölgesinin hangi toleransla kullanılabileceğini ortaya koyar.
Hazırlık
- Çalışma hacmini tanımlayın: Numunelerin konduğu kullanılabilir hacim; kabin duvarlarından belirli bir mesafe içeride kalan bölge.
- Sensörleri kalibre edin: Haritalamada kullanılan termokupl, PT100 ya da veri kaydedicilerin izlenebilir kalibrasyonu olmalıdır.
- Test sıcaklıklarını seçin: Kabinin gerçekten kullanıldığı ayar değerleri (ör. 37 °C ve 60 °C).
- Boş mu dolu mu? Boş kabin haritalaması kabinin performansını, dolu kabin haritalaması gerçek kullanım koşulunu gösterir; ihtiyaca göre seçilir ve raporda belirtilir.
Sensör yerleşimi
Küçük hacimli kabinlerde yaygın uygulama, çalışma hacmini bir küp gibi düşünüp 8 köşeye ve merkeze olmak üzere 9 sensör yerleştirmektir. Daha büyük hacimlerde ek ara noktalar kullanılır; nokta sayısı ve konumları uygulanan kılavuza (ör. DKD-R 5-7) göre belirlenir. Sensörler kabin duvarlarına ve raflara temas etmeyecek, hava akışını engellemeyecek şekilde konumlandırılır; kabinin kendi kontrol sensörünün yanına da bir referans sensör konması, gösterge sapmasını görmeyi kolaylaştırır.
Ölçüm
- Kabin test sıcaklığına ayarlanır ve kararlı duruma gelmesi beklenir.
- Kararlı rejimde, belirli bir süre boyunca düzenli aralıklarla tüm sensörlerden eş zamanlı okuma alınır.
- Aynı anda kabin göstergesinin değeri kaydedilir.
- Nem kontrollü kabinlerde sıcaklıkla birlikte bağıl nem de ölçülür.
- Gerekirse kapı açma sonrası toparlanma süresi gibi ek testler yapılır.
Sonuçlar nasıl hesaplanır?
| Büyüklük | Tanım | Ne söyler? |
|---|---|---|
| Homojenlik | Aynı anda noktalar arasındaki en büyük fark (en yüksek − en düşük) | Kabinin farklı bölgeleri arasındaki eşitsizlik |
| Kararlılık | Her noktada ölçüm süresi boyunca gözlenen dalgalanma | Kontrol sisteminin sıcaklığı tutma yeteneği |
| Gösterge sapması | Kabin göstergesi ile çalışma hacmi ortalaması arasındaki fark | Ekrandaki değere ne kadar güvenilebileceği |
Ne sıklıkla tekrarlanmalı?
Haritalama; kabin ilk kurulduğunda, yeri değiştiğinde, ısıtma/soğutma veya fan sistemi onarıldığında ve belirlenen periyotlarla tekrarlanır. Periyot, kabinin kritikliği ve geçmiş sonuçlara göre belirlenir; sektörel şartlar (ör. ilaç ve gıda) ayrıca dikkate alınır.
Sık sorulan sorular
Hayır. Etüv göstergesinin kalibrasyonu yalnızca kontrol sensörünün bulunduğu noktadaki durumu gösterir. Haritalama ise çalışma hacminin farklı noktalarındaki sıcaklık dağılımını, homojenlik ve kararlılık olarak ortaya koyar.
Kaynaklar
- · DKD-R 5-7 — Calibration of Climatic Chambers
- · IEC 60068-3-5 — Confirmation of the performance of temperature chambers
- · IEC 60068-3-11 — Calculation of uncertainty of conditions in climatic test chambers
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi ölçüm süreciniz için ilgili standartların güncel sürümlerini esas alın.